ΜΕ ΛΕΤΕ ΚΡΑΤΟΣ

Με επικαλείστε καθημερινά-περισσότερες μάλιστα από μια φορές και για περισσότερα από ένα θέματα. Με θεωρείτε υπεύθυνο για ό,τι κακό γίνεται και υπαίτιο για ό,τι φαίνεται να πλήττει τα συμφέροντά σας. Μου αποδίδετε το μονοπώλιο της νόμιμης βίας και με κατηγορείτε ότι δια των οργάνων μου τη στρέφω εναντίον σας. Μου προσάπτετε ότι αναπτύσσω περίπλοκους διοικητικούς μηχανισμούς που δυσχεραίνουν την καθημερινότητά σας. Μου λέτε πως αδιαφορώ ακόμα και για τις στοιχειώδεις βιοτικές σας ανάγκες και δε φροντίζω να σας παράσχω παιδεία, περίθαλψη, ασφάλιση κλπ. Μου λέτε πως συστηματικά καταπατώ τα νόμιμα δικαιώματα σας και μεθοδεύω το δίκαιο. Με χαρακτηρίζετε αναποτελεσματικό, αναξιοκρατικό, καταπιεστικό και άδικο. Ας δούμε όμως τι έχω να πω και εγώ για όλους εσάς………. τα αυτοαποκαλούμενα θύματα του κρατικού μηχανισμού.

Σχεδόν όλοι οι πολιτικοί επιστήμονες που με έχουν μελετήσει έχουν διατυπώσει και ένα ορισμό. Τα εννοιολογικά στοιχεία στα οποία καταλήγουν για εμένα είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού μόνιμα εγκατεστημένου σε χώρα που ασκεί αυτοδύναμη εξουσία. Άλλοι –οι πλέον μετριοπαθείς κρατιστές-  με θεωρούν απλώς ως το πρακτικό-διαδικαστικό σκέλος υλοποίησης της βούλησης του λαικού σώματος, ενώ άλλοι –κατεξοχήν οι μαρξιστές- θεωρούν ότι αποτελώ αστικό κατασκεύασμα υπερκείμενο του λαού που απομακρύνεται από τις ανάγκες της λαικής βάσης και εκμεταλλεύεται ακριβώς την αδυναμία συνειδητοποίησης και αυτοοργάνωσής της  καταλήγωντας να εξυπηρετεί άλλης φύσεως συμφέροντα.

Πάντως όλοι συμφωνούν στο ότι κατέχω εξουσία , ίσως της μέγιστης δυνατής ισχύος και νομιμότητας, η οποία μάλιστα αφορά

ανεξαιρέτως το σύνολο του λαού όσον αφορά την εφαρμογή της, αλλά όχι και όσον αφορά την αποδοχή της. Η νομιμοποίηση δεν καταγράφεται ως προαιτούμενο άσκησης της κρατικής εξουσίας. Μάλλον τυχαία (?)  οι πολίτες δεν εντάσσουν στις εννοιολογικές προυποθέσεις λειτουργίας των κρατικών θεσμών το μοναδικό στοιχείο που εμπλέκει και τους ίδιους αποποιούμενοι

εμμέσως κάθε ενδεχόμενη ευθύνη στρεβλής κρατικής δράσης.

Βέβαια δεν απέχουν παντελώς από το “παιχνίδι” – απλώς επιφυλάσσουν στον εαυτό τους ένα πολύ πιο ενδιαφέροντα ρόλο, αυτόν του επιβλέποντος και ενίοτε παθόντος κριτή. Δηλώνουν σε κάθε δημοσκόπηση (πιθανώς με μια ανομολόγητη έπαρση τέλεσης του καθήκοντός τους ως πολιτών) τη μη ικανοποίησή τους από τις παρεχόμενες κρατικές υπηρεσίες. Προς επίρρωση των λεγομένων τους σπεύδουν να επιστρατεύσουν σωρεία παραδειγμάτων από τον καθημερινό βίο που καταδεικνύουν το πώς το κράτος είναι κατώτερο των αναγκών των πολιτών και σαφώς ποιοτικά υποδεέστερο του ήθους που οι ίδιοι επιδεικνύουν.

ü Μόνιμα καταγγελλτικός λόγος για τη χαμηλού επιπέδου εξυπηρέτηση στις δημόσιες υπηρεσίες που επανδρώνονται με ανάξιους υπαλλήλους ελλιπέστατης κατάρτισης και τάσεις διαφθοράς. Οι καταγγέλλοντες προκειμένου να προωθήσουν τις υποθέσεις τους μπορεί να απευθυνθούν σε κάποιο βουλευτικό γραφείο κατά την προσφιλή ελληνική συνήθεια. Του ίδιου “προνομίου” έκαναν χρήση προηγουμένως και οι υπάλληλοι που δεν τους εξυπηρέτησαν, για να απολαύσουν την ασφαλή μονιμότητα του δημοσίου. Τα “μεγάλα πνεύματα” των ανεύθυνων πολιτών συναντούνται σε ένα φαύλο κύκλο αυτοκαταστροφής και αλληλοαναίρεσης. Το δόγμα “Εγώ-σήμερα- μόνος” αντί “όλοι-πάντα-από κοινού”.

ü Την ασφάλεια της ίδιας μονιμότητας επιζητεί και η νέα γενιά –γνήσιο τέκνο των παλαιότερων-, η οποία προσπαθεί να ικανοποιηθεί ακόμα και με υβρίδια δημοσιοϋπαλληλίστικης ασφάλειας, όπως τα stage. Το πιο εν δυνάμει παραγωγικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας σπαταλά την ενεργητικότητα του προκρίνοντας την ασφάλεια έναντι της δημιουργίας αντί να εγκαθιδρύσει  νέες παραγωγικές δομές και να αποθεώσει τη νεανική επιχειρηματικότητα. Βιογραφικά υψηλού επιπέδου διαμαρτύρονται πως καταλήγουν σε ανασφάλιστη εργασία των 700 ευρώ, μην έχοντας καν προσπαθήσει προηγούμενως  να υπερβούν το ξεπερασμένο εργασιακό καθεστώς με την προώθηση καινοτόμων επαγγελματικών προγραμμάτων. Αντιμετωπίζουν την αγορά εργασίας σαν απροσπέλαστο τοίχο και όχι σαν γόνιμο έδαφος, γιατί στη δεύτερη περίπτωση θα έπρεπε να αναλάβουν και τη σπορά του.

ü Φαίνεται να εφαρμόζουν στην αγορά εργασίας τις ίδιες μηδενιστικές λογικές άρνησης που εφάρμοσαν και στον τομέα της εκπαίδευσης. Το δημόσιο σχολείο τους ανήκει –δεν το καταλαβαίνουν και  το κλείνουν. Η κατάληψη είναι μια διαμαρτυρία χωρίς πρόταση και η κακή παιδεία μένει έτσι ένα πρόβλημα χωρίς λύση.

ü Και οι εκπαιδευτικοί όμως δεν υιοθετούν την προσήκουσα στάση με πολλούς από αυτούς να εμπλέκονται άμεσα στην παραπαιδεία ξεχνώντας πως δεν μπορείς να πιστεύεις  ταυτόχρονα σε δύο κυρίους. Η αποστροφή τους δε προς τη λογοδοσία τους οδηγεί να μην αντιμετωπίζουν την αξιολόγηση ως λογική και δίκαιη διαδικασία επιβράβευσης όσων αξίζουν, αλλά ως προσβλητική κρατική επέμβαση θίγουσα την ακαδημαική τους ελευθερία.

ü Έτερο προσφιλές πεδίο ανάπτυξης της πολεμικής τους εναντίον του κράτους είναι ακόμη το άδικο φορολογικό σύστημα που εξασθενεί τα μεσαία και κατώτερα στρώματα και ευνοεί την άνιση κατανομή του πλούτου. Την ίδια στιγμή οι μεν δεν παραδίδουν αποδείξεις, όπως οφείλουν, οι δε δεν ζητούν αποδείξεις, όπως επίσης οφείλουν, και περιμένουν από το κράτος να “μαντέψει” το πραγματικό εισόδημα των πρώτων και τα πραγματικά έξοδα των δεύτερων, ώστε να τους φορολογήσει αναλόγως. Σε ένα φορολογικό σύστημα που χρειάζεται βελτιωτικές κινήσεις, οι πολίτες απαντούν με αγκίστρωση στα καταχρηστικά προνόμια της επαγγελματικής τους ομάδας και φοροδιαφυγή (μόνο το 20% των ασφαλισμένων καταβάλλουν πλήρως τις εισφορές τους). Η φοροδιαφυγή δεν αποτελεί λογική και αποδεκτή αντίσταση στο άδικο κράτος, αλλά επίταση των στρεβλώσεων του. Στην πρώτη περίπτωση η ευθύνη είναι προσωπική στη δεύτερη συλλογική και βέβαια η ταύτιση των υποκειμένων στις δυο περιπτώσεις τουλάχιστον αυτονόητη.

ü Θεωρούν το κράτος προστάτη μόνο των μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων. Αποσιωπούν ωστόσο πως η υπέρμετρη φορολογία στις μεγάλες επιχειρηματικές μονάδες μπορεί να λειτουργήσει ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη και πολλές από αυτές να μεταφερθούν σε γειτονικές βαλκανικές χώρες με χαμηλό εργατικό κόστος εκτοξεύοντας τους εγχώριους δείκτες ανεργίας στα ύψη. Οι υπέρμαχοι της αφαίμαξης του επιχειρηματικού κλάδου καταλήγουν στην επιλεκτική αδικία και απέχουν ασυνείδητα (?) ελάχιστα από τους ζητούντες κρατικοποίηση των πάντων ενάντια σε κάθε σύγχρονη έννοια δικαίου.

ü Στον οικονομικό τομέα πάλι(συμπεριλαμβανομένου του κτηματολογίου) οι πολίτες ζητούν ανάλογη αντιμετώπιση και της Εκκλησίας. Όμως σε κάθε προσπάθεια του επίσημου κράτους να διαχωριστεί από την Εκκλησία λαμβάνουν χώρα άτυπα δημοψηφίσματα (βλ. αναγραφή θρησκεύματος στις ταυτότητες) ή οδηγούνται στις αίθουσες των Δικαστηρίων όσοι προωθούν ουσιαστικά την ανεξιθρησκεία (βλ. Σχολείο Γκράβας). Κάποιοι θα πουν πως αντιδρά μόνο μια συντηρητική μειοψηφία, η οποία παραδόξως έχει τη δύναμη να μονοπωλεί το δημόσιο διάλογο και να χαρακτηρίζει όσους επιθυμούν αφαίρεση των θρησκευτικών συμβόλων από τους δημόσιους χώρους διώκτες της ορθοδοξίας Το κράτος πρέπει να σέβεται κάθε θρήσκευμα, αλλά να μην περιβάλλει κανένα με τον μανδύα της επίσημης κρατικής προώθησης.

ü Η ίδια μειοψηφία αρνείται το χαρακτηρισμό του Έλληνα πολίτη σε κάποιους παραβλέποντας την έννοια του ανθρώπου και εμμένοντας στο χαρακτηρισμό του παράνομου. Κατατάσσει όσους απορρίπτουν πρακτικές διαιώνισης του εθνικισμού και θέλουν πιθανώς να τις εξαλείψουν από το εκπαιδευτικό σύστημα (βλ.Δραγώνα) στους εθνομηδενιστές. Το επίσημο κράτος δεν πρέπει να αναπαράγει θεωρίες εθνικής ματαιοδοξίας που καταλήγουν στον αποκλεισμό και τη μισαλλοδοξία, καθώς δεν υποχρεούται να κάνει πραγματικότητα τις εθνικιστικές φαντασιώσεις καμιάς αυτοαποκαλούμενης εθνικόφρονος μειοψηφίας.

Μάλλον δεν είναι απολύτως διακριτό που σταματά η δράση του κράτους και που ξεκινά η δράση των πολιτών. Κράτος και πολίτες (εχθρός και θύματα σε διαρκή αντιπαράθεση για κάποιους) δεν είναι έννοιες αντικρουόμενες μεταξύ τους, αλλά παραπληρωματικές και αλληλοεγκλειόμενες. Ακόμα και οι μεμονωμένες πράξεις των πολιτών δε γίνεται να μην έχουν ταυτόχρονα συλλογική διάσταση και κοινωνική αντίκτυπο. Αντίστοιχα οι πάσης φύσεως κρατικές πρωτοβουλίες καθορίζουν εν πολλοίς το πλαίσιο δράσης των πολιτών σε μια αμφίδρομη σχέση αλληλοδιαμόρφωσης, αλληλοεξάρτησης και αλληλοβοήθειας. Ο κρατικός μηχανισμός όπλο για τους πολίτες και οι πολίτες δύναμη για το κράτος. Τελικά ίσως το κράτος να μην υπάρχει ούτε πέρα ούτε πάνω από τους πολίτες, αλλά δίπλα σε αυτούς και χάρη σε αυτούς.

Της Μαργαρίτας Ηλιοπούλου